شب‌نشینی باشکوه

شب‌نشینی باشکوه

در این قسمت داستانی از غلامحسین ساعدی را می‌خوانیم.
غلامحسین ساعدی در دی‌ماه 1314 در تبریز متولد شد. دبیرستان می‌رفت که فعالیت‌های ادبی و اجتماع‌اش را آغاز کرد. در دهه 30 وارد دانشکده‌ی پزشکی تبریز شد. در همین دوره به فعالیت‌های سیاسی روی آورد و با صمد بهرنگی آشنا شد، و کار نوشتن داستان را جدی گرفت. بعد از گرفتن مدرک پزشکی، اوایل دهه 40 برای سربازی به تهران آمد و با اینکه فردی تحصیل‌کرده بود به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی‌اش به‌عنوان سرباز صفر مشغول خدمت شد. پس از آن در تهران تخصص خود را در رشته‌ی روانپزشکی گرفت و در بیمارستان روانی روزبه مشغول به‌کار شد. بعد مطب خود را در خیابان دلگشا افتتاح کرد و در آن‌جا به فعالیت‌های پزشکی و اجتماعی خودش پرداخت. مطب او به پاتوقی برای دوستانش تبدیل شد تا آن‌جا به بحث‌های اجتماعی و سیاسی بنشینند و خود ساعدی در میان ویزیت بیماران عمدتا فقیرش که بسیاری از آن‌ها را به رایگان معالجه می‌کرد به این بحث‌ها می‌پیوست. ساعدی در دهه‌ی 40 بدل به یکی از مهم‌ترین نویسندگان شد و آثارش مورد اقبال بود. در 1346 به همراه جمعی از همفکرانش از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران بود. سال 1353 توسط ساواک دستگیر شد و یک‌سال در زندان‌های قزل‌قلعه و اوین تحت شکنجه و بازجویی بود. این مدت تاثیر مخربی بر روح و روان او داشت که تا آخر عمر آثارش را بر او حفظ کرده بود. بعد از آزادی فروش آثارش به‌نوعی محدود شده بود و زندگی‌اش را تحت تاثیر قرار داده بود. در اوایل انقلاب از فداییان حمایت کرد و همین باعث شد در حکومت جدید هم تحت فشار باشد. او 6 ماه فراری بود تا اینکه در سال 60 توانست از طریق پاکستان به فرانسه نزد دوستانش برود. این تبعید ناخواسته از وطن که او به‌شدت به آن وابسته بود، وضعیت روحی او را خراب‌تر از پیش کرد. در پاریس سعی کرد با فعالیت‌های ادبی و انتشار نشریه تسکینی برای خود پیدا کند اما ناموفق بود، تا این‌که در 1364 چندماه قبل از تولد پنجاه‌سالگی‌اش درگذشت.
ساعدی تاثیر مهمی بر ادبیات ایران داشته است. آثار او چه نمایشنامه‌ها و چه داستان‌هایش با نوآوری‌ها و استفاده از فرم‌ها و موضوعات مختلف راهگشای نویسندگان دیگر بود. نمایشنامه‌های او در دهه‌ی 40 در کنار آثار بهرام بیضایی و اکبر رادی فصل جدیدی را در تئاتر ایران را آغار کرده. آثار ساعدی را می‌توان در دوسته جای داد، آثار تمثیلی و رئالیستی. در آثار تمثیلی او با استفاده از اسطوره‌های ایران پیچیدن منظورش در لفاف افسانه به نقد حاکمیت می‌پرداخت و در آثار رئالیستی‌اش به توصیف زندگی مردم عادی و مشکلات آن‌ها در مبارزه با فقر و مسائل اجتماعی می‌پرداخت.
او نویسنده‌ی متعهد بود، به واسطه‌ی تجربیاتش در میان مردم و با اتکا به رشته‌ی تحصیلی‌اش و علم به روانشناسی درک متفاوتی و عمیق‌تری نسبت به آن‌ها و مسائل داشت و با ذهن خلاقش می‌توانست این مسائل را در قالب نوشته‌هایش به دیگران عرضه کند. آثار او چه به لحاظ اجتماعی و چه بلحاظ مردم‌شناسی و روانشناسی قابل تامل‌اند. شخصیت‌های او از میان مردم برخاسته‌اند و اغلب با مشکلات زندگی روزمره دست به‌گریبان‌اند.
داستانی که در اپیزود پادوک دهم پادوک می‌شنوید از مجموعه داستان «شب‌نشینی باشکوه» انتخاب شده. این مجموعه نخستین بار در 1339 منتشر شد، و شامل 12 داستان کوتاه است. مضمون اصلی داستان‌های این کتاب زندگی کارمندی و مشکلات آن و همچنین برورکراسی پوشالی ادارات دولتی است. فضای سرد داستان‌های این مجموعه نشان‌دهنده‌ی جو اداراتی است که کارمندان در آن تقلا می‌کنند.